Bán l//ợn được 20 triệu cộng thêm tiền tiế kiệm, mẹ tôi lên chăm cháu mới si/nh, mong con gái đỡ vất vả. Ai ngờ, bà bị mẹ chồng khi:nh khỉ:nh, buông lời x:ú:c ph:ạ:m: “Đ//ói quá phải bò lên đây x//in ăn à”. Tôi ứ:c quá nói thẳng 1 câu khiến mẹ chồng đau đớn suốt phần đời còn lại.

Bán l//ợn được 20 triệu cộng thêm tiền tiế kiệm, mẹ tôi lên chăm cháu mới si/nh, mong con gái đỡ vất vả. Ai ngờ, bà bị mẹ chồng khi:nh khỉ:nh, buông lời x:ú:c ph:ạ:m: “Đ//ói quá phải bò lên đây x//in ăn à”. Tôi ứ:c quá nói thẳng 1 câu khiến mẹ chồng đau đớn suốt phần đời còn lại.

Chiếc xe khách cũ kỹ thả bà Hai xuống ngay đầu con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo, nơi căn nhà ống ba tầng sơn màu vàng chanh của thông gia nằm lấp ló sau hàng cây sữa đang vào mùa thơm nồng. Bà Hai ôm khư khư chiếc túi vải cũ kỹ, bên trong là 20 triệu đồng, toàn bộ số tiền bán cả đàn lợn mà bà đã dồn hết tâm huyết chăn nuôi trong suốt nửa năm qua. Hai mươi triệu đồng, đối với người dân quê ngh:è:o như bà, là một gia tài. Và gia tài ấy, bà mang đến đây, đặt hết vào đứa cháu ngoại vừa chào đời được ba ngày tuổi, con gái của Diễm – cô con gái duy nhất của bà.

Bước chân run rẩy của bà Hai mang theo nỗi mừng vui khôn tả và cả sự lo lắng thầm kín. Diễm mới sinh, cần tẩm bổ, cần nghỉ ngơi. Bà muốn ở lại, muốn tự tay nấu cho con gái bát cháo, lau mình cho cháu ngoại. Đó là bổn phận, là niềm an ủi lớn nhất của một người mẹ ngh:è:o.

Cửa vừa hé mở, bà đã thấy bóng dáng bà Thảo, mẹ chồng của Diễm, đang ngồi vắt chân xem TV, trên người là bộ đồ lụa may đo tươm tất. Bà Thảo liếc nhìn từ đầu đến chân bà Hai, ánh mắt dừng lại ở chiếc áo bà ba bạc màu và đôi dép lê mòn gót, không giấu nổi vẻ khi:nh mi:ệ:t. Bà Hai vội vàng đặt túi tiền xuống ghế, chắp tay lễ phép: “Tôi chào bà sui. Diễm nó khỏe không? Cháu tôi…”

Bà Thảo không buồn đứng dậy, thậm chí còn không dịch chuyển ánh mắt khỏi màn hình TV. Giọng bà cất lên cao vút, s:ắ:c lạnh như lư:ỡi d:ao, xuy:ê:n thẳng vào lòng người nghe:

“Ồ, tưởng ai. Hóa ra là bà thông gia từ tận miền đất hẻo lánh nào bò lên đây.”
Lời nói như một gáo nước lạnh t:ạ:t thẳng vào mặt, khiến nụ cười mừng rỡ của bà Hai cứng lại. Bà cúi gằm mặt, nuốt khan sự tủi thân, cố gắng giữ giọng bình tĩnh: “Vâng, tôi lên thăm con thăm cháu. Có chút tiền nhỏ, tôi mang lên cho cháu. Cũng là tấm lòng.” Bà nhẹ nhàng đẩy chiếc túi vải về phía bà Thảo.

Bà Thảo lúc này mới quay hẳn người lại, nhìn chằm chằm vào chiếc túi, rồi lại nhìn bà Hai với ánh mắt dò xét, đầy vẻ nghi ngờ và khi:nh thư:ờng.

“Tiền à? Tiền gì mà gói ghém kỹ thế? Chắc cũng chỉ là tiền lẻ, tiền thừa mứa từ cái việc buôn bán tôm tép lặt vặt của bà thôi chứ gì. Mà bà lên đây làm gì? Đứa nào cho phép bà mang cái mùi bùn đất, mùi mồ h:ôi của nhà quê vào cái nhà này?”
Sự ca:y nghi:ệt trong lời lẽ của bà Thảo khiến sống lưng bà Hai r:un lên bần bật. Bà nhìn quanh, thấy Diễm từ trên lầu đi xuống, gương mặt t:ái nh:ợt, nhưng cô con gái vội vàng ra hiệu cho mẹ đừng nói gì, sợ làm to chuyện.

Bà Hai thấy con gái gầy gò, yếu ớt, lại nhớ đến mục đích chính của mình, bà lấy hết can đảm, thốt lên: “Tôi… tôi định ở lại đây một thời gian, chăm sóc cho Diễm và cháu. Tôi còn khỏe, tôi làm được hết mọi việc nhà, chăm sóc mẹ con nó đỡ vất vả…”
Đến nước này, bà Thảo bật cười thành tiếng, một tiếng cười dài, the thé và đầy mỉa mai, khiến căn phòng như muốn r:ung lên.

“Chăm sóc á? Hahaha! Bà tự nhìn lại mình xem, bà có cái gì để ‘chăm sóc’ con tôi, cháu tôi hả? Hay là bà đói quá, ở quê không có cái gì nhét vào bụng, nên phải bò lên đây để xin ăn, để hít ké cái không khí thành phố này? Bà muốn ở lại? Ai cho phép? Cái nhà này không phải là cái nhà trọ rẻ tiền để bà muốn đến thì đến, muốn ở thì ở!” Bà Thảo khoanh tay trước ngực, giọng điệu chuyển hẳn sang há:ch d:ịch, trị:ch thư:ợng.

“Nhìn cái bộ dạng của bà kìa. Cháu tôi mà để bà chăm, nó có khi lại dính cái hơi ngh:è:o kh:ổ của bà vào người, rồi lớn lên không ngóc đầu lên nổi. Bà về đi, về mà lo cái đàn lợn của bà đi. Ở đây có tôi, có người giúp việc, không cần cái loại ‘chăm sóc’ rẻ tiền của bà đâu!”

Mỗi lời bà Thảo thốt ra như một nh:á:t d:a:o đ:â:m s:â:u vào tim bà Hai, vào lòng tự trọng của một người mẹ. Bà Hai đứng thẳng người, hai tay siết chặt vào nhau. Đôi mắt bà đỏ hoe, nhưng không phải vì nước mắt yếu đuối, mà vì sự phẫn uất đang cuộn trào, muốn bùng nổ. Bà đã nhịn, đã cúi đầu, đã cam chịu tất cả sự khi:nh mi:ệ:t vì con gái, vì cháu ngoại. Nhưng đến nước này, cái gọi là ‘hơi ngh:è:o khổ’ đã chạm đến giới hạn.

Diễm thấy mẹ mình bị s:ỉ nh:ụ:c đến mức mặt t:ái đi, cô bé vùng chạy tới, ôm chầm lấy mẹ, vừa khóc vừa nài nỉ: “Mẹ ơi, thôi mẹ đừng nói gì nữa… Mẹ chồng con, bà ấy…”
Bà Thảo thấy thế thì càng được thể, bà bĩu môi: “Thấy chưa, con gái bà cũng phải chịu nhục trong cái nhà này kìa. Loại mẹ nào thì đẻ ra con nấy thôi. Đã ngh:è:o thì đừng có cố đú, cố leo cao!”

Chính câu nói này, câu nói cuối cùng, đã châm ngòi cho sự bùng n:ổ mà không ai lường trước được.

Bà Hai nhẹ nhàng gỡ tay con gái ra, lùi lại một bước, nhìn thẳng vào mắt bà Thảo – điều mà từ trước đến nay bà chưa từng dám làm. Ánh mắt bà Hai lúc này không còn là ánh mắt của một người mẹ quê mùa, yếu thế nữa, mà là ánh mắt của một người phụ nữ bị dồn vào đường cùng, sẵn sàng chiến đấu vì danh dự và con cái. Sự im lặng đột ngột của bà Hai khiến bà Thảo bất giác rùng mình.
Bà Hai hít một hơi sâu, giọng bà không còn r:un r:ẩy mà trở nên kiên định, dứt khoát, từng câu từng chữ như được khắc vào không khí.

“Tôi lên đây, không phải để xin ăn. Số tiền này,” bà chỉ vào chiếc túi, “là tiền tôi bán cả đàn lợn, mồ hôi nước mắt của tôi, để lo cho cháu ngoại. Tôi đã định là ở lại để đỡ đần con gái tôi. Nhưng bây giờ thì không cần nữa rồi.”

Bà Thảo nhếch mép: “Biết điều thì cút đi thôi chứ gì.”
Diễm đứng bên cạnh, nước mắt lưng tròng, ho:ảng h:ốt nắm lấy tay mẹ: “Mẹ ơi, đừng…”
Bà Hai nắm tay con gái thật chặt, như truyền cho con sức mạnh, rồi bà nhìn thẳng vào bà Thảo, nở một nụ cười nửa miệng, chua chát nhưng đầy thách thức.
“Bà nói đúng. Loại mẹ nào thì đ:ẻ ra con nấy. Con gái tôi, nó không phải là đứa yếu đuối, cũng không phải là đứa thích ‘đú’ như bà nói. Nó là con tôi, nó mang trong mình dòng m:á:u của một người phụ nữ dù ngh:è:o nhưng có lòng tự trọng. Và tôi sẽ không để con gái tôi phải sống trong cái bầu không khí đ:ộ:c h:ại, khi:nh mi:ệ:t này thêm một giây phút nào nữa.”
Bà Thảo nhíu mày, định cắt lời: “Bà nói cái gì…”

Bà Hai giơ tay ra hiệu cho bà Thảo im lặng. Ánh mắt bà lúc này không còn một chút sợ hãi, chỉ còn sự khinh bỉ ngược lại dành cho người đàn bà giàu sang nhưng nghèo nàn lòng trắc ẩn trước mặt. Bà dõng dạc nói câu quyết định:

“Bà khinh tôi nghèo, khinh tôi là mùi bùn đất xông vào nhà cao cửa rộng của bà. Vậy thì bà hãy nhớ lấy: Căn nhà này, cái danh giá này của bà rồi cũng sẽ tàn theo năm tháng, nhưng cái nết vắt chanh bỏ vỏ, coi khinh người mang nặng đẻ đau cho dòng giống nhà bà thì sẽ vận vào đời con cháu bà không dứt. Bà đuổi tôi, nghĩa là bà vừa tự tay hắt hủi phúc đức cuối cùng của cái nhà này đấy!”

Quay sang con gái, bà Hai dứt khoát: “Diễm, thu xếp đồ đạc. Mẹ bán lợn có 20 triệu, về quê mẹ nuôi hai mẹ con con bằng cá bằng rau nhưng được ngẩng cao đầu mà sống. Con ở đây để làm nô lệ cho sự khinh miệt này đến bao giờ?”

Bà Thảo cứng họng, định chửi bới thêm nhưng Diễm đã lau nước mắt, ánh mắt trở nên kiên định lạ thường. Cô vào phòng, xách túi đồ đã chuẩn bị sẵn từ bao giờ — hóa ra cô cũng đã chịu đựng quá đủ.

Tôi — Diễm — bước ra khỏi cửa cùng mẹ, không một lần ngoái đầu nhìn lại. Trước khi đi, tôi dừng lại trước mặt mẹ chồng, nhìn thẳng vào gương mặt đang tái dại vì bất ngờ của bà, bồi thêm một câu khiến bà đau đớn suốt phần đời còn lại:

“Mẹ luôn tự hào mình sang trọng, nhưng mẹ có biết tại sao anh Thành (chồng tôi) lại luôn tìm cách đi công tác xa không? Anh ấy nói với con rằng: ‘Ở gần một người mẹ mở miệng ra là chỉ thấy tiền và sự khinh miệt như bà, anh thấy ngạt thở đến mức muốn ch/ết đi được’. Hôm nay mẹ đuổi mẹ con con, cũng là lúc mẹ chính thức đuổi luôn cả đứa con trai duy nhất của mẹ ra khỏi cuộc đời bà rồi đấy!”

Nói xong, tôi và mẹ bước lên chiếc taxi đã đợi sẵn. Sau lưng chúng tôi, bà Thảo ngã quỵ xuống sàn nhà lạnh lẽo. Bà ta giàu có, bà ta có nhà cao cửa rộng, nhưng giờ đây bà ta chỉ còn lại một mình với bốn bức tường vô cảm.

Chồng tôi khi biết chuyện đã ngay lập tức dọn đồ ra khỏi nhà, tuyên bố sẽ ở rể dưới quê cùng mẹ con tôi cho đến khi bà Thảo biết hối lỗi. Sự cô độc, ghẻ lạnh của chính con trai ruột và sự khinh bỉ của xóm giềng khi chuyện bát cơm “xin ăn” bị đồn ra ngoài chính là bản án nặng nề nhất mà bà ta phải gánh chịu cho đến hơi thở cuối cùng.

Mẹ tôi nắm tay tôi trên xe, nụ cười hiền hậu đã trở lại. Hai mươi triệu tiền bán lợn ấy, chúng tôi sẽ dùng để khởi đầu một cuộc đời mới — một cuộc đời không có bóng dáng của sự khinh khi.