Tôi chưa từng nghĩ sẽ kể lại chuyện này với bất kỳ ai. Nhưng có lẽ nếu cứ giữ trong lòng, tôi sẽ mãi không quên được ngày hôm ấy – ngày tôi thấm thía thế nào là thân phận của một nàng dâu trong chính gia đình mình.

Tôi chưa từng nghĩ sẽ kể lại chuyện này với bất kỳ ai. Nhưng có lẽ nếu cứ giữ trong lòng, tôi sẽ mãi không quên được ngày hôm ấy – ngày tôi thấm thía thế nào là thân phận của một nàng dâu trong chính gia đình mình.

Mẹ chồng tôi là người cực kỳ s//ĩ diện. Bà thích nhà lúc nào cũng đông khách, thích họ hàng, làng xóm ra vào tấp nập để mọi người trầm trồ: “Nhà bà Hường giờ khá giả thật đấy!”

Chồng tôi – Tuấn – là con trai duy nhất, làm việc ổn định trên thành phố. Với mẹ, đó là niềm tự hào lớn nhất, cũng là lý do bà luôn muốn tổ chức những bữa cơm linh đình để “nở mày nở mặt” với mọi người.

Hôm ấy là ngày giỗ ông nội của Tuấn.

Từ sáng tinh mơ, mẹ đã gọi điện mời hết họ hàng, hàng xóm rồi cả những người quen cũ từng giúp đỡ gia đình. Đếm đi đếm lại… vừa tròn hai mươi người.

Nghe con số ấy, ti//m tôi chợt thắt lại.

Nhà ở quê vốn không rộng, căn bếp chỉ đủ hai người đứng nấu, bàn ghế còn phải đi mượn thêm mới đủ chỗ ngồi. Nhưng điều khiến tôi choáng váng hơn cả lại xảy ra ngay sau đó.

Mẹ chồng lôi từ trong túi áo ra một xấp tiền lẻ đã nhàu nát, đếm đúng một tờ một trăm nghìn rồi nhét vào tay tôi.

– Con cầm lấy, đi chợ nấu cơm cho hai mươi người.

Tôi ngỡ mình nghe nhầm.

– Mẹ… chỉ một trăm nghìn thôi ạ?

Bà nhíu mày, giọng đầy khó chịu:

– Sao? Ít lắm à? Thời mẹ, năm chục nghìn còn làm được mâm cỗ ra hồn. Con dâu thì phải biết vun vén, chứ đừng tiêu tiền như nước.

Tôi nghẹn lời.

Đúng lúc ấy, Tuấn đang dựng rạp ngoài sân, nghe thấy câu chuyện nhưng chỉ quay đầu nói vọng vào:

– Em cố liệu mà làm, đừng để mẹ mất vui.

Rồi anh lại tiếp tục công việc, như thể chuyện ấy hoàn toàn bình thường.

Tôi lặng lẽ cầm tờ tiền bước ra chợ, trong lòng nặng trĩu.

Giữa khu chợ quê đông đúc, tôi đứng lặng trước quầy thịt. Giá ba chỉ hôm ấy gần một trăm nghìn một cân. Gà ta hơn hai trăm nghìn. Cá, tôm, trứng… thứ gì cũng vượt quá số tiền tôi đang cầm.

Một trăm nghìn cho hai mươi miệng ăn.

Dù có tính toán giỏi đến đâu cũng không thể biến số tiền ấy thành một mâm cỗ đủ đầy.

Tôi mở ví.

Trong đó vẫn còn vài triệu tiền lương mới lĩnh.

Chỉ cần bỏ thêm tiền của mình, mọi chuyện sẽ ổn. Khách khứa sẽ có bữa cơm tươm tất. Mẹ chồng sẽ giữ được thể diện. Chồng tôi cũng chẳng phải xấu hổ với họ hàng.

Nhưng đúng lúc ấy, tôi chợt nhớ đến những lần trước.

Bao nhiêu lần giỗ chạp, cưới hỏi, lễ Tết… tôi đều âm thầm lấy tiền riêng bù vào. Không một ai biết. Mẹ chồng thì luôn hãnh diện khoe mình khéo vun vén, còn mọi người chỉ khen bà đảm đang.

Chưa một lần nào bà nói một câu cảm ơn.

Thậm chí, nếu món ăn nào thiếu một chút, người bị trách đầu tiên vẫn luôn là tôi.

Đứng giữa khu chợ, tôi chợt mỉm cười.

Tôi chợt mỉm cười. Một nụ cười nhẹ tênh nhưng chứa đựng cả sự thức tỉnh sau chuỗi ngày dài chịu đựng. Tôi cất tờ một trăm nghìn của mẹ chồng vào túi áo, rồi dứt khoát đóng chiếc ví da của mình lại. Hôm nay, tôi sẽ không bù một đồng nào nữa. Tôi sẽ đóng đúng vai một người con dâu “vun vén” theo đúng tiêu chuẩn mà bà mong muốn.

Với một trăm nghìn, tôi mua hai cân đậu phụ, ba mươi quả trứng vịt loại nhỏ, hai mươi cái bánh đa nem loại rẻ tiền, một ít rau muống và vài lạng mỡ heo về tóp lại lấy nước cốt.

Về đến nhà, tôi lầm lũi vào bếp. Mẹ chồng tôi mải buôn chuyện ngoài sân, chồng tôi bận tiếp khách, chẳng ai thèm ngó ngàng xem gian bếp khói bếp mù mịt ra sao. Đúng 11 giờ trưa, hai mươi vị khách ngồi chật kín ba mâm cỗ mượn tạm. Khi mẹ chồng tôi hân hoan mời mọi người chuẩn bị dùng bữa, tôi bắt đầu bưng mâm ra.

Trên chiếc mâm nhôm bóng loáng, các món ăn lần lượt hiện diện:

• Một đĩa đậu phụ sốt cà chua loãng.

• Một đĩa trứng đúc hành cắt nhỏ thành những miếng mỏng dính.

• Một đĩa rau muống luộc, kèm bát nước rau vắt chanh.

• Một đĩa nem rán toàn miến, mộc nhĩ và rau củ, tịnh không thấy một chút thịt.

Không khí trên các mâm cỗ đột ngột chùng xuống. Tiếng cười nói huyên náo tắt ngấm, thay vào đó là những cái nhìn ngơ ngác, ái ngại của họ hàng và những tiếng xì xào nhỏ to của mấy bà hàng xóm.

Mẹ chồng tôi nhìn mâm cơm, mặt bà biến sắc từ đỏ gay sang tái mét. Bà đập mạnh đôi đũa xuống bàn, giọng run lên vì giận dữ và xấu hổ trước mặt bao nhiêu người: – Cái loại con dâu gì thế này? Một ngày giỗ lớn của gia đình mà cô bôi tro trát trấu vào mặt tôi thế à? Tiền tôi đưa cô đâu? Cô ăn bớt ăn xén hết rồi phải không?

Chồng tôi cũng đứng phắt dậy, mặt hầm hầm đầy thất vọng nhìn tôi: – Em làm cái trò gì thế? Anh đã bảo em phải liệu đường làm cho mẹ vui cơ mà? Sao lại bôi bác thế này!

Giữa những ánh mắt đổ dồn vào mình, tôi không khóc, cũng không run rẩy như những lần trước. Tôi bình thản rút từ trong túi áo ra tờ một trăm nghìn đã nhàu nát, nhẹ nhàng đặt lên cạnh mâm cơm, mỉm cười thưa chuyện, đủ to để cả ba mâm cỗ cùng nghe thấy:

– Con xin lỗi mẹ, xin lỗi cả nhà. Sáng nay mẹ đưa con đúng tờ một trăm nghìn này và dặn phải làm cỗ cho hai mươi người ăn. Con đã cố gắng hết sức, đi khắp cái chợ quê này, tính toán chi li từng đồng mới mua được ngần này thức ăn đấy ạ. Con dâu vụng về, chỉ biết “vun vén” được đến thế thôi, mong mẹ và họ hàng lượng thứ.

Nói rồi, tôi quay sang nhìn Tuấn, người chồng vừa mới trách móc tôi: – Anh Tuấn ạ, anh bảo em cố liệu mà làm. Thì em đã liệu đúng tầm tiền của mẹ rồi đấy.

Cả gian nhà rơi vào một khoảng lặng im phăng phắc đến rợn người. Tờ một trăm nghìn nằm trơ trọi trên bàn như một cái tát thẳng cánh vào cái sĩ diện hão huyền của mẹ chồng tôi. Sắc mặt bà chuyển từ tức giận sang nhục nhã, miệng há hốc nhưng không thốt lên được lời nào. Mấy người họ hàng bắt đầu nhìn nhau, rồi nhìn mẹ chồng tôi bằng ánh mắt mỉa mai, có người còn khẽ lắc đầu ngán ngẩm. Chồng tôi thì sững sờ, cúi gằm mặt xuống vì xấu hổ, không dám nhìn thẳng vào tôi nữa.

Tôi cúi đầu chào mọi người một câu giữ lễ nghĩa, rồi quay lưng bước thẳng ra cổng, hướng về phía trục đường lớn để bắt xe lên thành phố.

Gió quê buổi trưa hanh hao thổi qua tóc, nhưng lòng tôi chưa bao giờ thấy nhẹ nhõm đến thế. Hóa ra, việc buông bỏ một thể diện không thuộc về mình lại dễ dàng đến vậy. Từ ngày mai, tôi sẽ vẫn là một người vợ, một người con biết điều, nhưng là một người biết điều có giới hạn, chứ tuyệt đối không bao giờ làm một nàng dâu cam chịu để người khác chà đạp lên lòng tự trọng của mình thêm một lần nào nữa.