Lễ dạm ngõ chưa kịp ổn định chỗ ngồi thì nhà trai đã buông lời hạ thấp, cho rằng con gái “không còn lựa chọn nên mới vội”…

Lễ dạm ngõ chưa kịp ổn định chỗ ngồi thì nhà trai đã buông lời hạ thấp, cho rằng con gái “không còn lựa chọn nên mới vội”… không khí chùng xuống, cô gái r-un tay không dám nhìn ai… đúng lúc căng thẳng nhất, bà ngoại cô bất ngờ lên tiếng, chỉ một câu thôi mà khiến phía bên kia tái mặt, khung cảnh đảo chiều trong vài giây…

Căn nhà nhỏ được quét dọn tinh tươm từ sớm, mùi trà nóng quyện với hương hoa cau ngoài sân tạo nên một không khí vừa ấm cúng vừa hồi hộp. Người lớn đi ra đi vào, chỉnh lại bàn ghế, sắp xếp mâm quả cho ngay ngắn. Ở góc nhà, Lan ngồi nép bên cửa sổ, hai tay đan vào nhau, ánh mắt thỉnh thoảng lại liếc ra cổng. Hôm nay là lễ dạm ngõ của cô – một cột mốc mà cô từng nghĩ sẽ là ngày vui, nhưng không hiểu sao trong lòng lại dâng lên cảm giác bất an khó tả.

Khi đoàn nhà trai bước vào, tiếng chào hỏi rộn ràng vang lên, nhưng chỉ sau vài câu xã giao, không khí bắt đầu có dấu hiệu chững lại. Một người phụ nữ bên phía nhà trai – có lẽ là mẹ của chú rể – nhìn Lan từ đầu đến chân rồi khẽ nhếch môi. Bà nói không lớn, nhưng đủ để cả căn phòng nghe thấy: “Con gái giờ cũng khó tìm người phù hợp, chắc là không còn lựa chọn nên mới vội vàng vậy chứ gì.” Câu nói như một nhát d-ao mỏng nhưng sắc, cắt ngang sự ấm áp vừa mới hình thành.
Lan khựng lại, tay cô r-un lên. Cô cúi đầu, mắt nhìn xuống nền gạch, không dám ngẩng lên đối diện với bất kỳ ai. Mẹ cô thoáng sững sờ, nhưng vẫn cố giữ nụ cười gượng gạo. Ba cô siết chặt tay vào thành ghế, nhưng im lặng. Không ai muốn làm lớn chuyện trong ngày này, nhưng sự im lặng ấy lại khiến lời nói kia như lan rộng, khiến không khí trong nhà chùng xuống nặng nề.

Phía nhà trai dường như không nhận ra hoặc không quan tâm đến sự thay đổi đó. Họ tiếp tục nói chuyện, nhưng giọng điệu đã mang theo chút tự cao, như thể họ đang ban ơn hơn là đến hỏi cưới. Lan cảm thấy cổ họng nghẹn lại. Những tháng ngày cô và người yêu bên nhau, những dự định tương lai, tất cả bỗng trở nên mong manh trước vài câu nói tưởng như vô tình ấy.

Giữa lúc không khí đang căng như dây đàn, bà ngoại Lan – người từ đầu buổi chỉ ngồi lặng lẽ ở góc nhà – nhẹ nhàng đặt chén trà xuống. Bà đã ngoài bảy mươi, tóc bạc trắng, nhưng ánh mắt vẫn sáng và bình tĩnh lạ thường. Bà không vội vàng, không lớn tiếng, chỉ chậm rãi đứng dậy. Mọi ánh nhìn vô thức đổ dồn về phía bà…

Bà ngoại chỉnh lại tà áo gấm nhung phẳng phiu, bước từng bước chậm rãi nhưng khoan thai đến bên cạnh Lan. Bà nhẹ nhàng đặt bàn tay ấm áp, thô ráp lên đôi vai đang run rẩy của cô cháu gái, như một điểm tựa vững chãi nhất.

Bà nhìn thẳng vào người phụ nữ vừa buông lời cay nghiệt phía nhà trai, nở một nụ cười thong thả, giọng nói vang lên tuy nhẹ nhàng nhưng đanh thép, rõ ràng từng chữ:

“Chị nói phải, con bé Lan nhà tôi đúng là ‘không còn lựa chọn’ thật. Bởi vì từ nhỏ đến lớn, nó chỉ được học cách chọn những điều tử tế, chọn sống với những người biết lễ nghĩa, gia giáo. Mà những người như thế ở đời bây giờ… công nhận là hiếm thật, nên nó mới phải vội vàng gật đầu khi tưởng mình tìm đúng người.”

Bà ngừng lại một nhịp, nhấp một ngụm trà rồi tiếp tục, ánh mắt sắc sảo nhìn lướt qua một lượt các thành viên nhà trai:

“Nhà tôi tuy nhỏ, nhưng ba đời nay đều dạy con cháu một điều: Đi hỏi vợ cho con trai là đi xin dâu, là mang sự chân thành đến để đổi lấy khúc ruột của nhà người ta. Người lớn bên ấy chưa kịp ổn định chỗ ngồi đã vội dùng lời lẽ hạ thấp cháu tôi, xem ra cái ‘sự phù hợp’ mà chị vừa nói, nhà tôi quả thật gánh không nổi rồi.”

Câu nói vừa dứt, sắc mặt mẹ chú rể lập tức chuyển từ tự cao sang đỏ bừng, rồi tái mét vì nhục nhã. Bà ta cứng họng, ú ớ không thốt nên lời trước sự sắc sảo, thâm thúy của người già. Khung cảnh đảo chiều trong vài giây ngắn ngủi. Sự ngạo mạn của đoàn nhà trai hoàn toàn bị bẻ gãy, họ nhìn nhau đầy bàng hoàng, không ngờ một bà cụ trông hiền từ ở vùng quê lại có thể buông ra những lời sắc như dao cạo, vạch trần tận gốc rễ sự vô giáo dục của họ.

Chú rể lúc này mặt cắt không còn một giọt máu, vội vàng đứng bật dậy, cúi đầu lí nhí: “Bà ơi, mẹ con không có ý đó đâu ạ… Con xin lỗi bà, xin lỗi cả nhà…”

Nhưng bà ngoại Lan chỉ xua tay, nụ cười trên môi bà đã tắt, thay vào đó là sự nghiêm nghị của một người bề trên:

“Cậu không có lỗi, nhưng cưới xin là chuyện của hai họ. Một gia đình mà ngay từ ngày dạm ngõ đã muốn bề trên, muốn đè đầu cưỡi cổ con dâu bằng sự sĩ diện hão, thì cháu gái tôi có gả vào cũng chỉ rước lấy tủi hờn. Hôm nay xem như buổi uống nước chè giao lưu. Trà đã nhạt, mời phía bên ấy cầm lại tráp lễ, thong thả đi về cho kịp chuyến xe.”

Lời tuyên bố đanh thép của bà ngoại như một hồi chuông dứt khoát. Ba của Lan lúc này cũng không nhịn nữa, ông đứng dậy, mời thẳng thắn: “Ý của mẹ tôi cũng là ý của gia đình chúng tôi. Mời anh chị về cho, nhà chúng tôi không gả nữa!”

Lan ngước lên nhìn bà ngoại, những giọt nước mắt ấm ức nãy giờ bỗng chốc biến thành sự biết ơn vô hạn. Cô nắm chặt tay bà, không còn run rẩy, không còn sợ hãi. Sự im lặng chịu đựng ban nãy đã được thay thế bằng niềm kiêu hãnh của một cô gái được bảo bọc trong một gia đình có lòng tự trọng.

Đoàn nhà trai bẽ bàng, nhục nhã dắt díu nhau xách tráp lễ bước ra khỏi cổng trong sự ngỡ ngàng, lúng túng. Chiếc xe hoa vừa đỗ chưa nóng bánh đã phải lủi thủi quay đầu bỏ chạy.

Căn nhà nhỏ sau đó trở lại vẻ yên bình vốn có. Mùi trà nóng vẫn thơm, hương hoa cau vẫn thoảng, và Lan biết, quyết định dừng lại ngày hôm nay chính là sự lựa chọn đúng đắn và may mắn nhất trong cuộc đời cô, nhờ có cái uy và tình thương vô bờ bến của bà ngoại.