Cô sinh viên trẻ trở về vùng quê nghèo – nơi mẹ mình đã lớn lên – chỉ với mong muốn tìm lại những ký ức còn sót lại của gia đình

Cô sinh viên trẻ trở về vùng quê nghèo – nơi mẹ mình đã lớn lên – chỉ với mong muốn tìm lại những ký ức còn sót lại của gia đình. Thế nhưng trên đường trở về, một cơn giông bất ngờ ập đến, gió nổi cuồn cuộn khiến cô lạc vào con đường đất ven sông heo hút. Giữa cánh đồng mênh mông không một bóng người, cô may mắn được một người phụ nữ lạ mời vào căn nhà lá đơn sơ trú tạm qua đêm. Đến khi bưng bát cơm nóng còn nghi ngút khói lên miệng, cô bỗng chế//t lặng… Người phụ nữ ấy mỉm cười gọi đúng cái tên ở nhà mà chỉ những người thân r//uột thịt trong gia đình mới từng biết.

Trời cuối hạ, nắng vẫn còn vương lại trên những tán lá ven đường nhưng đã dịu hơn những ngày oi ả trước đó. Cô sinh viên trở về sau kỳ thực tập dài, mang theo một cảm giác lạ lẫm khó gọi tên. Từ nhỏ, cô chỉ nghe mẹ kể về một nơi xa xôi – nơi mẹ từng lớn lên, nơi có con sông chảy qua những cánh đồng rộng và những buổi chiều gió thổi rì rào như tiếng ai thì thầm trong ký ức. Nhưng những câu chuyện ấy luôn dang dở, như thể mỗi lần mẹ định kể tiếp thì lại dừng lại ở một nụ cười buồn.

Lần này, cô quyết định tự mình tìm về. Không phải để tìm một địa chỉ cụ thể nào, bởi mẹ chưa từng nhắc rõ, mà chỉ đơn giản là muốn chạm vào nơi đã từng giữ tuổi thơ của mẹ, để hiểu hơn về những khoảng trống trong ký ức gia đình mình. Cô đi xe về vùng quê xa trung tâm, rồi xuống xe, đi bộ theo lời chỉ dẫn mơ hồ của vài người dân gặp dọc đường. Càng đi sâu, những con đường bê tông càng ít dần, thay vào đó là đường đất uốn lượn giữa những cánh đồng lúa đã gặt xong, trơ gốc rạ vàng khô.

Buổi chiều trôi nhanh hơn cô tưởng. Gió bắt đầu nổi lên từ phía cánh đồng, không còn nhẹ nhàng mà trở nên dồn dập, mang theo hơi nước lạnh từ con sông đâu đó phía xa. Cô nhìn quanh, nhận ra mình đã đi khá lâu mà không gặp thêm một ngôi nhà nào. Điện thoại thì chập chờn sóng rồi tắt hẳn. Cảm giác lạc đường dần dâng lên, không phải hoảng loạn ngay lập tức, mà là một sự lặng đi khó tả khi con người bỗng nhiên bị tách khỏi mọi điểm tựa quen thuộc.

Trời tối nhanh hơn, mây kéo về dày đặc, che lấp ánh hoàng hôn cuối cùng. Gió thổi mạnh làm những bụi cỏ ven đường nghiêng ngả. Cô cố bước nhanh hơn, mắt dõi tìm ánh đèn hay bóng dáng một mái nhà. Nhưng chỉ có cánh đồng trải dài và con đường đất ngày càng nhỏ lại. Khi những giọt mưa đầu tiên rơi xuống, cô gần như tuyệt vọng.

Giữa lúc ấy, từ xa hiện lên một chấm sáng nhỏ. Cô nheo mắt nhìn kỹ, rồi bước nhanh về phía đó như bám lấy một hy vọng cuối cùng. Đến gần hơn, cô nhận ra đó là một ngôi nhà nhỏ lợp lá, nằm hơi khuất sau một rặng cây thấp. Ánh đèn dầu vàng vọt hắt ra qua khe cửa, rung rinh theo gió.

Cô gõ cửa, giọng lạc đi vì lạnh và mệt. Cánh cửa mở ra, một người phụ nữ trung niên đứng đó, ánh mắt có chút ngạc nhiên nhưng không hề khó chịu. Nghe cô trình bày, người phụ nữ chỉ gật đầu nhẹ rồi nói:

“Trời thế này không đi được đâu. Vào đây trú tạm đã.”

Giọng nói bình thản ấy khiến cô thấy an tâm ngay lập tức. Bên trong ngôi nhà đơn sơ nhưng gọn gàng, có một gian chính với chiếc bàn gỗ nhỏ, vài chiếc ghế và một góc bếp đang còn ấm. Mùi khói bếp và mùi cơm mới nấu lan tỏa, khiến cái lạnh ngoài kia như lùi lại phía sau cánh cửa.

Người phụ nữ không hỏi nhiều. Bà chỉ lặng lẽ lấy thêm bát đũa, múc cho cô một bát cơm nóng, bên cạnh là bát canh rau đơn giản nhưng thơm mùi quê. Cô ăn trong im lặng, từng muỗng cơm như làm ấm dần cơ thể đang co lại vì gió lạnh. Đã lâu rồi cô mới có cảm giác như thế này – một sự chăm sóc không kèm theo điều kiện, không tính toán.

Ngoài trời, mưa bắt đầu nặng hạt hơn. Tiếng gió đập vào mái lá nghe rõ mồn một. Trong căn nhà nhỏ, ánh đèn dầu vẫn chao nhẹ, tạo nên một không gian vừa ấm vừa tĩnh. Cô ngẩng lên nhìn người phụ nữ. Có điều gì đó rất quen trong ánh mắt ấy, dù cô chắc chắn mình chưa từng gặp..

Bà cúi xuống, dịu dàng đẩy đĩa muối vừng về phía cô, khóe mắt khẽ cong lên một nét cười đầy bao dung. Rồi, bằng một giọng trầm ấm và quen thuộc đến lạ kỳ, bà cất tiếng:

“Ăn đi con, Cá Nhỏ. Cơm nóng vừa chín tới đó.”

Bát cơm trên tay cô sinh viên run lên bần bật. Cô trân trân nhìn người phụ nữ trước mặt, toàn thân cứng đờ như hóa đá. “Cá Nhỏ” – cái tên ở nhà thuở nhỏ của cô. Một cái tên mà từ khi cô lên năm tuổi, sau một biến cố lớn của gia đình, mẹ cô đã tuyệt đối cấm mọi người nhắc lại vì sợ gợi lên nỗi đau quá khứ. Ngay cả bố cô cũng không bao giờ gọi. Trên đời này, người biết đến cái tên ấy chỉ đếm trên đầu ngón tay, và họ đều đã rời xa vùng quê này từ rất lâu rồi.

“Bà… sao bà biết tên cháu?” – Cô gái lắp bắp, chiếc thìa rơi cạch xuống mâm gỗ.

Người phụ nữ không trả lời ngay. Bà khẽ thở dài, đứng dậy đi về phía chiếc hòm gỗ cũ kỹ đặt ở góc nhà. Tiếng bản lề rỉ sét rên rỉ vang lên trong không gian tĩnh mịch của cơn giông. Khi bà quay lại, trên tay là một tấm ảnh ép nhựa đã ố vàng theo năm tháng.

Bà đặt tấm ảnh xuống cạnh bát cơm. Trong ảnh là hai cô gái trẻ mười tám, đôi mươi có nụ cười giống nhau như đúc, đang đứng tựa đầu vào nhau bên bờ sông này. Một người chính là mẹ cô thời con gái. Còn người kia… cô ngước nhìn người phụ nữ đối diện, rồi nhìn lại bức ảnh. Dù thời gian đã khắc lên gương mặt bà những nếp nhăn và sự khắc khổ, nhưng đôi mắt sáng và chiếc răng khểnh duyên dáng ấy thì không thể sai vào đâu được.

“Mẹ con… vẫn khỏe chứ?” – Người phụ nữ nghẹn ngào, những giọt nước mắt kìm nén bấy lâu nay bắt đầu lăn dài trên gò má gầy gò. “Dì là Út Nhớ đây. Dì ruột của con đây, Cá Nhỏ…”

Hóa ra, hai mươi bốn năm trước, một trận lũ quét lịch sử đã càn quét qua khúc sông này, cuốn trôi cả gia đình và nhà cửa. Mẹ cô may mắn được người ta cứu sống ở hạ lưu, nhưng khi tỉnh lại, vì quá đau đớn và nghĩ rằng không còn ai sống sót, bà đã rời bỏ quê hương, chôn chặt ký ức để làm lại cuộc đời nơi xứ người.

Nhưng mẹ cô không biết rằng, đứa em gái út năm đó cũng may mắn sống sót nhờ bám vào một thân cây chuối. Dì Út trở về, đối diện với bãi đất trống hoang tàn, vẫn kiên quyết dựng lại túp lều ngay trên nền đất cũ. Dì không đi đâu cả, suốt hơn hai mươi năm lặng lẽ bám trụ nơi khúc sông heo hút này, chỉ với một niềm tin mãnh liệt rằng: nếu một ngày chị gái hoặc cốt nhục của chị trở về tìm lại cội nguồn, họ sẽ có một mái nhà để dừng chân.

“Mỗi ngày dì đều nấu dư một bát cơm, đợi một người không hẹn trước…” – Dì Út nấc lên, nắm chặt lấy bàn tay lạnh ngắt của cháu gái.

Ngoài kia, cơn giông bão vẫn gầm rú dữ dội trên cánh đồng, nhưng bên trong căn nhà lá nhỏ, ngọn đèn dầu dường như đã thôi chao đảo. Giữa những khoảng trống mênh mông của ký ức và sự chia cắt của số phận, dòng máu ruột thịt đã tự tìm về với nhau, ấm áp và vẹn nguyên sau hơn hai thập kỷ lạc lối.