Mẹ tôi mất từ khi tôi mới 10 tuổi, bố ruột thì đi biệt tăm từ hồi tôi chưa kịp nhận mặt. Người duy nhất cưu mang tôi suốt những năm tháng đó là một người đàn ông… không có quan hệ máu mủ gì: Bố nuôi tôi.

Mẹ tôi mất từ khi tôi mới 10 tuổi, bố ruột thì đi biệt tăm từ hồi tôi chưa kịp nhận mặt. Người duy nhất cưu mang tôi suốt những năm tháng đó là một người đàn ông… không có quan hệ máu mủ gì: Bố nuôi tôi.

Bố nuôi là bạn thân của mẹ tôi ngày xưa, làm nghề chạy xe ba gác, sống tằn tiện trong căn phòng trọ 10 mét vuông ở ven sông. Khi mẹ tôi mất, ông là người duy nhất đứng ra nhận nuôi tôi, dù bản thân cũng chẳng khá giả gì. Suốt những năm tôi đi học, ông vừa làm vừa gánh thêm nợ chỉ để tôi không phải nghỉ học giữa chừng.

Tôi nhớ có lần đến kỳ đóng tiền học thêm, tôi ngại không dám hỏi. Vậy mà tối hôm đó, ông lẳng lặng đưa tôi xấp tiền lẻ còn dính mùi thuốc sát trùng, nói:

– Bố mới đi hiến máu, người ta bồi dưỡng được mấy trăm, con cầm tạm.

Tôi đã bật khóc. Có ai đi hiến máu liên tục chỉ để kiếm tiền nuôi một đứa không phải máu mủ ruột rà? Bố nuôi đã làm vậy suốt thời phổ thông của tôi. Không ai biết điều đó ngoài tôi và ông.

Sau này, tôi đậu vào một trường đại học danh tiếng ở thành phố. Ngày tôi nhận được giấy báo, ông ôm tôi cười như đứa trẻ, nước mắt rơi lã chã. Ông bảo:

– Giỏi lắm con trai, đi đi, bố có thể không giúp con cả đời, nhưng con phải học để thoát khỏi cảnh này.

Vào đại học, tôi đi làm thêm đủ thứ, từ bưng bê quán cà phê tới dạy kèm. Bố vẫn gửi thêm cho tôi mỗi tháng vài trăm ngàn, có khi là số tiền duy nhất ông còn trong túi. Tôi từng nói với ông đừng gửi nữa, nhưng lần nào cũng nghe ông mắng:

– Tiền của bố, con có quyền nhận.

Ra trường, tôi đi làm cho một công ty nước ngoài.

Lương tháng đầu tiên là 15 triệu, và tôi gửi ngay về cho bố 5 triệu. Ông không nhận mà bảo:

– Con để dành, sau này lo cuộc sống. Bố già rồi, ăn ít tiêu ít.

Sau gần chục năm làm việc, tôi lên được vị trí giám đốc, lương tháng vượt mốc 100 triệu. Tôi định đón bố nuôi lên thành phố sống chung, nhưng ông không chịu. Ông nói ông quen sống nghèo rồi, sợ làm phiền tôi. Tôi biết tính ông cố chấp, nên đành chịu.

Rồi một hôm, ông lên thăm tôi. Người ông gầy rộc, da sạm đi vì nắng, tóc bạc nhiều hơn. Ông rụt rè ngồi ở góc ghế phòng khách, nói:

– Con à… giờ bố già rồi, mắt mờ tay run, mà dạo này bệnh hoài. Bác sĩ nói phải mổ mà tốn gần 60 triệu. Bố không còn ai thân thích… nên bố lên đây… vay con ít tiền xoay xở.

Tôi ngồi lặng. Tôi nhớ những lần ông bưng tô cháo trắng cho tôi khi tôi ốm. Nhớ đêm mưa tầm tã, ông đội mưa đi lấy đồ tôi để quên trên lớp. Nhớ những buổi tối tôi đi học thêm về, thấy ông nằm co ro ngủ gật trên chiếc ghế cũ đợi cửa.

Và rồi tôi nhìn thẳng vào mắt ông nói:

– Không được. Một đồng cũng con cũng không đưa.
Ông chết lặng.

Bầu không khí trong phòng như đông cứng lại. Ông nuôi tôi ngồi lặng, hai bàn tay nhăn nheo run nhẹ, ánh mắt trũng xuống như bị ai bóp nghẹt.

– Bố… hiểu rồi… – ông lẩm bẩm, giọng nghẹn lại – Con thành đạt rồi, sao còn nhớ người già nghèo như bố…

Ông đứng dậy, quay lưng như chỉ muốn biến mất càng nhanh càng tốt.

Nhưng tôi nói tiếp, lần này giọng vẫn bình tĩnh nhưng rắn rỏi:

– Con không đưa bố một đồng…
…vì 60 triệu không đủ.

Ông khựng lại, quay người. Tôi đặt lên bàn một cuốn sổ tiết kiệm, bên trong là 2 tỷ đồng, cùng giấy tờ căn hộ tôi vừa mua trả góp phân nửa.

– Đây là nhà đứng tên bố. Và đây là tiền dưỡng lão. Bố không phải vay con… bố có quyền nhận – giống như bố từng nói với con.

Ông chết lặng. Mắt đỏ hoe. Ông thở hắt ra, vừa như cười vừa như khóc:

– Con… con khốn nạn thật. Làm bố tưởng con thay lòng…

Tôi bật cười, nhưng nước mắt chảy xuống từ lúc nào:

– Con đã hứa rồi mà, con đi học để thoát nghèo cho cả hai bố con. Mấy chục năm bố gồng gánh nuôi con, chưa một lần xem con là gánh nặng. Làm sao con có thể để bố nuôi mình đi vay tiền chữa bệnh?

Ông ngồi xuống, khóc như một đứa trẻ. Còn tôi, lần đầu tiên trong suốt 20 năm, ngồi xuống đất ôm lấy đôi vai gầy ấy.

– Bố không cần nhà lớn. Bố không quen sống sang.
– Nhưng bố phải quen với việc được thương lại, giống như cách bố từng thương con.

**

Một năm sau, ca phẫu thuật thành công. Bố không còn đạp xe ba gác nữa. Ông ở trong ngôi nhà mới, trồng rau trên ban công, nuôi một con chó già nhặt về.

Ngày nào tôi rảnh, tôi đều ghé thăm ăn cơm. Lần nào ông cũng gắp đồ ăn cho tôi, miệng càm ràm:

– Giám đốc gì mà người gầy nhẳng. Ăn đi!

**

Nhiều năm sau, trong cuốn tự truyện tôi xuất bản, trang đầu tiên tôi viết:

“Tôi không được sinh ra trong một gia đình đủ đầy.
Nhưng tôi may mắn hơn vô số người – vì tôi được một người dưng thương tôi như con ruột.”

Người ta hay nói: máu mủ là tất cả.

Nhưng tôi tin – tình thương tự nguyện mới là thứ thiêng liêng nhất.

Và với tôi…

Bố nuôi không phải người thay thế.
Ông là gia đình thật sự.